Βαγγέλης Αποστόλου: Η διαχείριση των θεμάτων πολιτικής προστασίας στο βωμό της επικοινωνίας

Χαλκίδα, 3 Νοεμβρίου 2022

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ομιλία του Βαγγέλη Αποστόλου, Βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και πρώην Υπουργού, ως Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου, στην Ολομέλεια της Βουλής με θέμα συζήτησης το νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Εθνικός Μηχανισμός Εναέριας Έρευνας και Διάσωσης: “Θεοφάνης Ερμής Θεοχαρόπουλος” και διατάξεις για τη λειτουργία του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας».

“Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ειλικρινά σας ομολογώ ότι ήρθα να μιλήσω για το συγκεκριμένο νομοσχέδιο επειδή επιλαμβάνεται θεμάτων για τα οποία έχω μια εμπειρία, αλλά και επειδή νόμιζα ότι μπορούσα κάτι να προσφέρω.

Δυστυχώς όμως επιχειρήθηκε ένα κλίμα πριν από λίγο, ξεκινώντας από την κυρία Αραμπατζή, παραληρηματικό σε βάρος του ΣΥΡΙΖΑ. Πού είναι η κυρία συνάδελφος; Δεν είναι εδώ.

Στο χωριό μου έχουν μια παροιμία, που τη λένε σε όλα τα σπίτια: «Στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μιλάνε για σκοινί». Και γιατί το λέω αυτό; Μόνο μία λειτουργία υπάρχει από πλευράς της Κυβέρνησης. Με τη συμπεριφορά της η Κυβέρνηση και ο Πρωθυπουργός, στο μεγάλο ζήτημα της παρακολούθησης του πολιτικού κόσμου της χώρας, των Βουλευτών, στο μεγάλο ζήτημα της παρακολούθησης Αρχηγού Κόμματος δεν δικαιούται να μιλάει για δημοκρατία, δεν δικαιούται να μιλάει για λειτουργία των θεσμών.

Οι θεσμοί, τουλάχιστον από αυτά που ως σκάνδαλα αναδεικνύονται μέρα με τη μέρα, φαίνεται ότι έχουν αλωθεί από τη Νέα Δημοκρατία. Και θα σας έλεγα ότι σε ένα σημείο πλέον έχουν ξεφύγει τα όρια. Είναι ένας χώρος ο οποίος κινδυνεύει και πάρτε το χαμπάρι: Αν δεν διορθωθείτε, θα σας χαρακτηρίσουν όλους «Πάτσηδες»!

Δεν είναι, κύριε Σιμόπουλε, αυτά που λέτε, ιδιαίτερα για το ΣΥΡΙΖΑ, σωστά. Και θα σας επαναλάβω ένα πράγμα, ότι εμείς -και εγώ προσωπικά το έχω κάνει πολλές φορές- παρουσιάζουμε λύσεις, προτάσεις για τα ζητήματα και όχι μόνο αγνοούνται οι προτάσεις, αλλά κυρίως υφιστάμεθα μία επίθεση. Θα τα πούμε όμως, κύριε Υπουργέ.

Το ζήτημα δεν είναι η επίθεση, αλλά το κατά πόσο θα μπορέσουμε, αναδεικνύοντας τα προβλήματα, να βρούμε λύσεις.

To νομοσχέδιο που συζητάμε σήμερα συμπίπτει με τη συμπλήρωση ενός χρόνου από τη θέσπιση του Υπουργείου Κλιματικής κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, το Σεπτέμβρη του 2021. Μια χρονιά που σημαδεύτηκε δυστυχώς από τις καταστροφικές πυρκαγιές του Αυγούστου, αφού κάηκαν 1,3 εκ στρέμματα δασικής γης, με χαρακτηριστικότερη την ολοκληρωτική καταστροφή της Βόρειας Εύβοιας, που καθιστά και αναπόφευκτη την προσθήκη της στον απολογισμό του έργου του.

Το Υπουργείο ιδρύθηκε τότε, όπως κατ’ επανάληψη έχει κάνει ο Πρωθυπουργός μετά από κυβερνητικές αποτυχίες, για επικοινωνιακούς λόγους και παρά την πανηγυρική τοποθέτηση Υπουργού και Υφυπουργού η συνέχεια ήταν «τραγική».

Την επόμενη χρονιά, στην πυρκαγιά της Πεντέλης, την ώρα της έναρξης οι δυνάμεις της καταστολής τα είχαν χαμένα και η φωτιά μαίνονταν ανεξέλεγκτη εντός του αστικού ιστού.

Ανάλογη ήταν και η αντιμετώπιση της πυρκαγιάς σε άλλες 3 χαρακτηριστικές περιπτώσεις, στην καταστροφή του Ελαιώνα της Άμφισσας που βρίσκεται εντός της ζώνης απόλυτης προστασίας του Δελφικού Τοπίου, στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς που έκαιγε για μέρες το μοναδικής αξίας οικοσύστημά της και στο παπίκιο της Ροδόπης που καίει για πολλές ημέρες.

Είναι τέτοιες αυτές οι πυρκαγιές που εξακολουθούν να στέλνουν κι ένα σκληρό μήνυμα στη Πολιτεία, ότι η προχειρότητα και ο ερασιτεχνισμός στη προσέγγιση των αγροτοδασικών και των περιαστικών δασών καλά κρατεί, γιατί δεν μπορείτε να οργανώσετε σωστά το πιο αδύνατο κομμάτι της αντιπυρικής προστασίας που είναι η έγκαιρη επέμβαση.

Όταν έγινε η μεταφορά της ευθύνης της δασοπυρόσβεσης από τη Δασική στην Πυροσβεστική Υπηρεσία το 1998 είχαμε και τότε πολλές φωτιές, αλλά ένα ελάχιστο ποσοστό εξελίσσονταν σε μεγάλες, γιατί υπήρχε έγκαιρη επέμβαση. Κι αυτή γινόταν βασικά από τους κατοίκους των πληττόμενων περιοχών, που ήταν κυρίως αγρότες και δασεργάτες, δηλαδή είχαν σχέση ζωής με τις καιγόμενες εκτάσεις.

Δυστυχώς, με τη μεταφορά αυτή άρχισε να βιώνει ο δασικός χώρος το παράδοξο, οι έχοντες ως απασχόληση τη διαχείριση του δάσους, δηλαδή οι δασικοί υπάλληλοι και όλοι οι εργαζόμενοι σε αυτό να μη συμμετέχουν όταν καιγόταν, ενώ ταυτόχρονα απομακρύνθηκαν και οι κάτοικοι που ζούσαν από και μέσα στο δάσος.

Η απουσία όμως αυτή όχι μόνο επέτρεψε στη πλειοψηφία των πυρκαγιών να γίνονται μεγάλες, αλλά και έφερε κι ένα άλλο αποτέλεσμα, την εξαφάνιση της πρόληψης και τη θεοποίηση της εναέριας καταστολής.

Είναι αναμφισβήτητο ότι η ύπαρξη αρκετών εναέριων μέσων καταστολής αποτελεί πλέον αναγκαιότητα. Δεν μπορεί όμως αυτή η προσέγγιση να αναιρεί την πρόληψη ως το βασικότερο εργαλείο υπεράσπισής της.

Επίσης σημαίνει αντιπυρικός σχεδιασμός και εργασίες αντιπυρικής προστασίας που ξεκινούν από καθαρισμούς και φτάνουν μέχρι αντιπυρικές ζώνες. Σήμερα το 99% των δασών της χώρας μας στερείται διαχειριστικών εκθέσεων και αντιπυρικών σχεδίων.

Σημαίνει φύλαξη και περιπολίες στα δάση. Σήμερα τα δάση όχι μόνο δεν τα επισκέπτονται πλέον οι άνθρωποι, αλλά ούτε και μπορούν να τα σκίσουν τα αγριογούρουνα που έχουν επεκτείνει το ζωτικό τους χώρο μέχρι τις πλατείες των αστικών περιοχών.

Μα πάνω από όλα πρόληψη σημαίνει και έγκαιρη επέμβαση, δηλαδή ο χρόνος της πρώτης επέμβασης στα επεισόδια να μην ξεπερνά τα 10-15 λεπτά.

Για να υπηρετηθούν όλα αυτά όμως πρέπει να εξασφαλιστεί μια χρηματοδότηση τέτοια που τουλάχιστον θα εξισορροπεί την αντίστοιχη της καταστολής.

Παράλληλα όμως πρέπει να δούμε και μια άλλη καταστροφική οπτική. Οι πυρκαγιές αυτές αφορούν σε σημαντικό βαθμό και τον αγροτικό χώρο που συμβάλλει καθοριστικά στη διαβίωση των κατοίκων σε αυτές τις περιοχές. Περί τους 580.000 πολίτες σε όλη τη χώρα έχουν κύριο ή συμπληρωματικό εισόδημα από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Ειδικά η γεωργία από τις πυρκαγιές αυτές χάνει κάθε χρόνο περισσότερα από 50.000 στρ. καλλιεργειών, αλλά και άλλες υποδομές.

Επίσης το 50% των εκτάσεων δασικού χαρακτήρα χρησιμοποιούνται πλέον και από τους κτηνοτρόφους είτε για βόσκηση, είτε για δήλωση ως επιλέξιμες στον ΟΣΔΕ για τις ενισχύσεις. Αυτά σας τα λέω για να συμβάλω στο έργο σας.

Τι είναι το Υπουργείο σας σήμερα; Ένα Υπουργείο «κέλυφος», χωρίς οργανόγραμμα, παρά μόνο αυτό της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας». Αποκαλυπτική για την απήχηση του Υπουργείου στην κοινή γνώμη είναι η δημοσίευση τον Ιούνιο του 2022 των αποτελεσμάτων τής έρευνας, που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία σας, σχετικά με τις αντιλήψεις των Ελλήνων για την κλιματική αλλαγή, τη σοβαρότητά της και την προσαρμογή των πολιτών σε αυτήν. Καλό θα ήταν να την μελετήσετε σε βάθος πριν μας ξανα κατηγορήσετε ότι απαξιώνουμε το Υπουργείο και την αποστολή του επειδή σχολιάζουμε την διοίκηση που ασκείτε.

Οι περισσότεροι ερωτηθέντες δεν κατανοούν τους παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόκληση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής και αδυνατούν να αντιληφθούν τη σοβαρότητα του προβλήματος για τη χώρα μας.

Είναι ανησυχητική και χρήζει προβληματισμού η περιορισμένη εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Οι ερωτώμενοι δηλώνουν σε πολύ μεγάλο ποσοστό ότι τόσο η Πολιτεία (80,7%) όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση (76,1%) δεν αναλαμβάνουν επαρκείς δράσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Οι περισσότεροι θεωρούν τις εθνικές κυβερνήσεις πρωτίστως υπεύθυνες για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, εκτιμώντας ότι αυτές θα πρέπει να αναζητήσουν λύσεις στο πρόβλημα.

Ιδιαίτερα υψηλό είναι το ποσοστό εκείνων που θεωρούν ότι μετά από καταστροφικές πυρκαγιές στα δάση "φυτρώνουν" ανεμογεννήτριες (55,1%).

Το ποσοστό αυτό στην Εύβοια φτάνει στο 100%, γιατί πριν ελεγχθεί πλήρως η πυρκαγιά του περσινού Αυγούστου ανακοινώθηκε η τοποθέτηση στα καιγόμενα δάση ανεμογεννητριών , που βέβαια μετά την αντίδραση των κατοίκων τις απέσυραν. Ξέρετε πόσο είναι το ποσοστό των ερωτηθέντων που δηλώνουν ότι οι περισσότερες πυρκαγιές είναι αποτέλεσμα σκόπιμου εμπρησμού (73,4%).

Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν περίτρανα ότι παρά την έντονη ανησυχία, οι ερωτώμενοι αδυνατούν να κατανοήσουν την κλιματική αλλαγή και τις πολιτικές που στοχεύουν στον μετριασμό και την προσαρμογή σε αυτήν, επιβεβαιώνοντας ότι υπάρχει ένα έλλειμμα ουσιαστικής επικοινωνίας ανάμεσα στην επιστήμη, την Πολιτεία και την κοινωνία.

Στο παρόν νομοσχέδιο επιβεβαιώνεται η στρεβλή οργάνωση του Υπουργείου και η έλλειψη σαφούς οργανογράμματος.

Δημιουργείτε μία ακόμα ομάδα εργαζομένων μέσα στο Πυροσβεστικό Σώμα. Εκτός από τους μόνιμους, τους πενταετείς, τους εποχικούς, τις Ειδικές Μονάδες Δασικών Επιχειρήσεων (ΕΜΟΔΕ), τώρα προστίθενται και οι τριετείς διασώστες. Αντί λοιπόν να προχωρήσει η ομογενοποίηση του Πυροσβεστικού Σώματος, έχουμε άλλη μια ομάδα προσωπικού, που θα λειτουργήσει μετά την πάροδο πενταετίας.

Έως τότε προβλέπεται η σύναψη ιδιωτικών συμβάσεων, για την Παροχή Υπηρεσιών Έρευνας και Διάσωσης με πιστοποιημένες εταιρείες που διαθέτουν εναέρια ιδιωτικά μέσα και προσωπικό ιδίως, μέλη πληρώματος χειριστές τεχνικούς, διασώστες, ορειβάτες και εκπαιδευμένο πιστοποιημένο υγειονομικό προσωπικό .

Ασφαλώς και μας βρίσκει σύμφωνους κάθε προσπάθεια για τη διάσωση της ανθρώπινης ζωής, αρκεί όλοι οι εμπλεκόμενοι στις συγκεκριμένες δράσεις να αξιοποιούν όλες τις δυνατότητές τους.

Με αυτό θέλω να πω –και κλείνω, κύριε Πρόεδρε- ότι και εμείς είδαμε βεβαίως αυτή την προσπάθεια μέσα από μία θετική προσέγγιση που είχαμε σε όλες τις συζητήσεις και ότι αυτή η θέση μας πρέπει να ληφθεί υπόψη και να μη δημιουργούμε καταστάσεις που οδηγούν σε ομιλίες σαν και αυτές που βιώσαμε πριν από λίγο, σαν και αυτές τις απαράδεκτες, κάτι που θέλω να τονίσω ιδιαίτερα, για Κοινοβουλευτικούς άντρες και γυναίκες απόψεις. Να είστε καλά, σας ευχαριστώ!”

Επίκαιρη Ερώτηση του Βαγγέλη Αποστόλου για το σχεδιασμό της αντιπυρικής αγροτοδασοπροστασίας 2022

Αθήνα, 14 Φεβρουαρίου 2022

  

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ 

Προς τον κ. Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας

Θέμα: Σχεδιασμός αντιπυρικής αγροτοδασοπροστασίας 2022

Τα στοιχεία για τις δασικές πυρκαγιές στη χώρα μας δείχνουν ότι από το 1974 μέχρι το 1998, που έγινε η μεταφορά της δασοπυρόσβεσης από τη Δασική Υπηρεσία στην Πυροσβεστική, ο μέσος όρος των καμένων εκτάσεων κάθε χρόνο ήταν περί τα 127 χιλιάδες στρ., ενώ μετά τη μεταφορά ως και το 2021 έφτασε περί τα 450.000 στρ. Από μόνη της αυτή η διαπίστωση δείχνει την πλήρη αποτυχία του εγχειρήματος.

Το 2007 στην Ηλεία με 2,7 εκατ. στρ. και το 2021 στην Εύβοια με 1,3 εκατ. στρ. ήταν και από τις χειρότερες χρονιές στην ιστορία της χώρας μας. Ειδικά στην Β. Εύβοια η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική αφού η έκταση που κατέκαυσε αποτελεί κι αυτή, τη μεγαλύτερη στην ιστορία της χώρας μας καμένη αγροτοδασική έκταση ανά επεισόδιο, ξεπερνώντας τα 600.000 στρ.

Επειδή η προετοιμασία για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών του 2022 έπρεπε ήδη να είχε ξεκινήσει

Ερωτάται ο κ. Υπουργός

α) ποιες είναι οι αλλαγές που θα προβλεφθούν σε επίπεδο πολιτικής προστασίας ώστε να υπάρξουν και να υπηρετηθούν τα απαραίτητα αντιπυρικά σχέδια και

β) ποιες είναι οι δαπάνες που θα διατεθούν τόσο για την πρόληψη, όσο και την επίγεια και εναέρια καταστολή;

Ο ερωτών βουλευτής 

Αποστόλου Βαγγέλης

Β. Αποστόλου: Δεν υπάρχει πρόβλεψη για Συντονιστικό Κέντρο πολιτικής προστασίας σε επίπεδο Δήμου.

Χαλκίδα 4/2/2020 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ομιλία του Βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Ν. Ευβοίας και πρώην Υπουργού Βαγγέλη Αποστόλου, κατά τη σημερινή συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής του Νομοσχεδίου του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη: «Εθνικός Μηχανισμός Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων, αναδιάρθρωση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αναβάθμιση συστήματος εθελοντισμού πολιτικής προστασίας, αναδιοργάνωση του Πυροσβεστικού Σώματος και άλλες διατάξεις». 

«Το βασικό αντικείμενο του νομοσχεδίου που συζητάμε σήμερα αφορά στην αντιμετώπιση των αγροτοδασικών πυρκαγιών της υπαίθρου, αλλά και του περιαστικού χώρου, καθώς και των πλημμυρικών φαινομένων που στις περισσότερες περιπτώσεις ακολουθούν. Είναι ένα πρόβλημα που ταλανίζει τη χώρα μας, εδώ και πολλές δεκαετίες, με τάση επιδείνωσης τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της εγκατάλειψης της υπαίθρου και της ανύπαρκτης διαχείρισης των δασών, αλλά και της χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό ανάπτυξης πολλών περιοχών. 

Κι επειδή το ν/σ αναφέρεται κυρίως στην καταστολή, δυο λόγια για το βασικότερο εργαλείο στην αντιμετώπιση και των δύο φαινομένων την πρόληψη, που ξεκινά από την προηγούμενη της πρόκλησης και καταλήγει στην επομένη της αποκατάστασης. 

Όταν μιλάμε για πρόληψη εννοούμε: δασικοί δρόμοι, αντιπυρικές ζώνες, καθαρισμοί, βάσει ενός σχεδίου που θα περιλαμβάνει και τη δυνατότητα έγκαιρης επέμβασης, μέσα σε 10-15 λεπτά, όπως γινόταν τα παλιότερα χρόνια με τους κατοίκους που έτρεχαν πρώτοι. Σήμερα έχουμε αφήσει την επέμβαση αυτή στα εναέρια μέσα, που αν δεν μπορούν, λόγω καιρικών συνθηκών και ανάγλυφου, ακολουθούν οι μεγάλες καταστροφές. 

Όπως δεν υπάρχει πρόβλεψη και για την επόμενη ημέρα της καταστολής, που πρέπει να στοχεύει, όχι μόνο στην υπεράσπιση της αναγέννησης, αλλά και στην αποφυγή πλημμυρικών φαινομένων. Οι δυνατές βροχές ως φυσικό φαινόμενο εμφανίζονται τακτικά σε πολλά μικροκλίματα της χώρας μας, το μέγεθος όμως της καταστροφής που προκαλούν έχει σχέση με την πρότερη ανθρώπινη συμπεριφορά, αλλά και τη μετέπειτα . 

Όταν έχουμε φτάσει στο σημείο η πολιτεία εδώ και δεκαετίες το μόνο που έχει μάθει να κάνει είναι να νομιμοποιεί παρανομίες και αυθαιρεσίες, με χαρακτηριστικότερες αυτές των μπαζωμάτων στα ρέματα, τώρα προετοιμάζεται για τα αυθαίρετα στα δάση, τότε χρειάζονται ανατροπές μεγάλες, που στο ν/σ δεν υπάρχουν. 

Κι έρχομαι στην καταστολή και ιδιαίτερα στο επιχειρησιακό σκέλος της νομοθετικής σας πρωτοβουλίας, γιατί αυτό ενδιαφέρει τον Έλληνα πολίτη. Το χαρακτηρίζει η αποσπασματικότητα και οι επικαλύψεις ... το περιμένει σωρεία υπουργικών αποφάσεων και εγκυκλίων, θα αναφέρω μερικά παραδείγματα. 

Δεν έχετε προβλέψει πως θα οργανωθεί το εθνικό δυναμικό και τα μέσα της πολιτικής προστασίας σε κατάσταση έκτακτων αναγκών σε όλα τα επίπεδα διοίκησης (κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό). Στην πολιτική προστασία συμβάλλουν πολλοί, από τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, την περιφερειακή και την τοπική αυτοδιοίκηση μέχρι τη μικρότερη εθελοντική οργάνωση. Πως θα κινητοποιηθούν όλοι αυτοί χωρίς καμία πρακτική δυνατότητα συντονισμού τους; 

Όπως και να γίνει θα πρέπει να υπάρξουν σε όλα τα επίπεδα και αντίστοιχες υπουργικές, περιφερειακές και τοπικές αποφάσεις. Κι εδώ αρχίζουν οι επικαλύψεις και οι εμπλεκόμενες αρμοδιότητες, που αποτελούν το μεγαλύτερο πρόβλημα στη ρύθμιση που εισηγείστε. 

Στις καταστάσεις ετοιμότητας του συστήματος πολιτικής προστασίας, που προτείνετε, όχι μόνο δεν προβλέπεται πουθενά στο σχέδιο νόμου ο φορέας που τις κηρύσσει, αλλά δεν υπάρχει και καμία αναφορά σε όρους και προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες κηρύσσονται οι καταστάσεις αυτές. 

Δεν προβλέπεται σε επίπεδο Δήμου Συντονιστικό Κέντρο Πολιτικής Προστασίας, ούτε ακόμη και για λειτουργίες έκτακτης ανάγκης. Οι Δήμοι, σε όλα τα συστήματα πολιτικής προστασίας, αποτελούν το πρώτο ανάχωμα για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων, για την παροχή υποστήριξης στους φορείς που έχουν την ευθύνη αντιμετώπισής τους, γιατί ο Δήμος είναι ο κοντινότερος θεσμός στον πολίτη και είναι αυτός που μπορεί να κινητοποιήσει τις τοπικές κοινωνίες . 

Υπάρχει ακόμη και σοβαρό ζήτημα με την αρμοδιότητα που αποδίδεται στα Περιφερειακά Συντονιστικά Όργανα Πολιτικής Προστασίας να κατευθύνουν το έργο πολιτικής προστασίας των αντίστοιχων οργάνων επιπέδου Δήμου και μάλιστα σε όλες τις φάσεις, από την πρόληψη έως και την αποκατάσταση. 

Είναι βέβαιο, ότι η διάταξη αυτή καθώς και άλλες παρόμοιες, ακόμα και αν ψηφιστούν δεν πρόκειται να εφαρμοστούν. 

Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο, με την πρόβλεψη για τον Περιφερειακό Συντονιστή Πολιτικής Προστασίας. Ένας μετακλητός υπάλληλος, ο οποίος θα προσλαμβάνεται από τον Περιφερειάρχη για θητεία ορισμένου χρόνου, θα παίρνει πάνω του όλο το σύστημα πολιτικής προστασίας της περιφέρειας, αφού όχι μόνο προβλέπεται να προΐσταται του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Κέντρου Πολιτικής Προστασίας, αλλά και να το στελεχώνει με προσωπικό της περιφέρειας κατά την κρίση του, καθώς επίσης και να αναπληρώνει τον Περιφερειάρχη ασκώντας καθήκοντα προέδρου. 

Το τονίζω ο μετακλητός υπάλληλος και όχι ο θεματικός αντιπεριφερειάρχης της πολιτικής προστασίας ή ο χωρικός αντιπεριφερειάρχης, να κατευθύνει και να συντονίζει τις δράσεις πολιτικής προστασίας των Δήμων και της Περιφέρειας. 
Βέβαια πουθενά δεν αναφέρετε την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, η οποία το γνωρίζετε ότι εποπτεύει όλες τις δασικές και ένα μεγάλο μέρος των αγροτικών υπηρεσιών. Αφού δεν μπορείτε να τις καταργήσετε θα ήταν χρήσιμη η συμμετοχή τους, κυρίως στο κομμάτι της σύνταξης των αντιπυρικών σχεδίων διαχείρισης των δασών που κάθε Δασαρχείο πρέπει στα όρια της Επικράτειάς του να συντάξει. 

Εκεί βέβαια που ξεπεράσατε και τα όρια είναι οι αρμοδιότητες στον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, που φτάνουν μέχρι την έκδοση αποφάσεων επιπέδου «υπερ- υπουργού». 

Ενδεικτικό της αντίληψης αυτής είναι ότι η Γ.Γ.Π.Π. αποκτά αρμοδιότητες και σε δομικά έργα πρόληψης και αποκατάστασης, τα οποία μάλιστα μπορούν να υλοποιούνται κατά παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων με διαδικασίες express. Όντως υπάρχουν εργασίες, στις οποίες χρειάζεται οπωσδήποτε να υπάρξει μία εγρήγορση, αλλά προσέξτε το, γιατί η αρμοδιότητα αυτή ενδέχεται να εκτρέψει την πολιτική προστασία από την αποστολή τους. 

Όλα αυτά θα βρουν πρώτη εφαρμογή στις δασικές πυρκαγιές κι αυτός που δε θα υπάρχει πουθενά θα είναι ο διαχειριστής του φυσικού περιβάλλοντος, που λέγεται δασική ή αγροτική υπηρεσία. 

Είχατε στα χέρια σας το σχέδιο Goldammer, με σοβαρές και τεκμηριωμένες προσεγγίσεις για την οργάνωση της Πολιτικής προστασίας. Το αγνοήσατε, όπως αγνοήσατε και την πρόταση Νόμου του ΣΥΡΙΖΑ. 

Κλείνω με μία ευχή: Να μην έχει η πρότασή σας τα αποτελέσματα για το φυσικό περιβάλλον που είχε η προηγούμενη παρέμβαση του 1998». 

Β. Αποστόλου: Η αποσπασματικότητα και οι επικαλύψεις χαρακτηρίζουν την πρόταση της Κυβέρνησης για την πολιτική προστασία.

Χαλκίδα, 30/1/2020 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Τοποθέτηση του Βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ Ν. Ευβοίας και πρώην Υπουργού Βαγγέλη Αποστόλου, στην κοινή συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης με την Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Προστασίας του Περιβάλλοντος, με θέμα την επεξεργασία του νομοσχεδίου του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη «Εθνικός Μηχανισμός Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων, αναδιάρθρωση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αναβάθμιση συστήματος εθελοντισμού πολιτικής προστασίας, αναδιοργάνωση του Πυροσβεστικού Σώματος και άλλες διατάξεις». 

«Επειδή το ν/σ αφορά μόνο στο στάδιο της καταστολής, αγνοώντας ουσιαστικά την πρόληψη και την αποκατάσταση, δυο βασικές παραμέτρους της πολιτικής προστασίας, θα σταθώ ιδιαίτερα στο επιχειρησιακό σκέλος του, γιατί αυτό ενδιαφέρει τον Έλληνα πολίτη. Το χαρακτηρίζει η αποσπασματικότητα και οι επικαλύψεις και το περιμένει σωρεία υπουργικών αποφάσεων και εγκυκλίων. Θα αναφέρω μερικά παραδείγματα: 

Δεν έχετε προβλέψει πως θα οργανωθεί το εθνικό δυναμικό και τα μέσα της πολιτικής προστασίας σε κατάσταση έκτακτων αναγκών σε όλα τα επίπεδα διοίκησης (κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό). 

Στην πολιτική προστασία συμβάλλουν, από τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, την περιφερειακή και την τοπική αυτοδιοίκηση μέχρι τη μικρότερη εθελοντική οργάνωση. Πως θα κινητοποιηθούν όλοι αυτοί χωρίς καμία πρακτική δυνατότητα συντονισμού τους; Από τις 19 λειτουργίες που απαιτούνται, για να είναι αποτελεσματικό το σύστημα, οργανωμένες είναι μόνον 4, (πυρόσβεσης και διάσωσης, επείγουσας περίθαλψης, προστασίας και ασφάλειας, έρευνας και διάσωσης). Πως θα υλοποιούνται οι υπόλοιπες 14 λειτουργίες; 

Όπως και να γίνει θα πρέπει να υπάρξουν σε όλα τα επίπεδα και αντίστοιχες υπουργικές, περιφερειακές και τοπικές αποφάσεις. Κι εδώ αρχίζουν οι επικαλύψεις και οι εμπλεκόμενες αρμοδιότητες, που αποτελούν το μεγαλύτερο πρόβλημα στη ρύθμιση που εισηγείστε. 

Στις καταστάσεις ετοιμότητας (άρθρο 6) του συστήματος πολιτικής προστασίας, που προτείνετε, δεν προβλέπεται πουθενά στο σχέδιο νόμου ο φορέας που τις κηρύσσει. Δεν υπάρχει επίσης καμία αναφορά σε όρους και προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες κηρύσσονται οι καταστάσεις αυτές. 

Για το κρίσιμο θέμα της ενημέρωσης και προειδοποίησης των πολιτών τη σχετική αρμοδιότητα πρέπει να την ασκεί το όργανο που έχει την ακριβή εικόνα της κατάστασης, δηλαδή σε επίπεδο Περιφέρειας κι όχι σε δύο επίπεδα. Δεν προβλέπεται σε επίπεδο Δήμου Συντονιστικό Κέντρο Πολιτικής Προστασίας, ούτε ακόμη και για λειτουργίες έκτακτης ανάγκης. 

Οι Δήμοι, σε όλα τα συστήματα πολιτικής προστασίας που ακολουθούν πρότυπα και αρχές, αποτελούν το πρώτο ανάχωμα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, την παροχή υποστήριξης στους φορείς που έχουν την ευθύνη αντιμετώπισής τους, για τους εξής πολύ βασικούς λόγους: 

(α) γιατί οι περισσότερες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης ή καταστροφές συμβαίνουν ή επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα τις περιοχές των Δήμων και 

(β) γιατί ο Δήμος είναι ο κοντινότερος θεσμός στον πολίτη και είναι αυτός που μπορεί να κινητοποιήσει τις τοπικές κοινωνίες. 

Υπάρχει σοβαρό ζήτημα με την αρμοδιότητα που αποδίδεται στα Περιφερειακά Συντονιστικά Όργανα Πολιτικής Προστασίας να κατευθύνουν το έργο πολιτικής προστασίας των αντίστοιχων οργάνων επιπέδου Δήμου (άρθρο 14.) και μάλιστα σε όλες τις φάσεις, από την πρόληψη έως και την αποκατάσταση. 

Είναι βέβαιο, ότι η διάταξη αυτή και άλλες παρόμοιες διατάξεις, ακόμα και αν ψηφιστούν δεν πρόκειται να εφαρμοστούν. 

Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο, με την πρόβλεψη για τον Περιφερειακό Συντονιστή Πολιτικής Προστασίας, ένας μετακλητός υπάλληλος, κατά πάσα πιθανότητα απόστρατος αξιωματικός της Πυροσβεστικής, ο οποίος θα προσλαμβάνεται από τον Περιφερειάρχη για θητεία ορισμένου χρόνου, θα παίρνει πάνω του όλο το σύστημα πολιτικής προστασίας της περιφέρειας, αφού όχι μόνο προβλέπεται να προΐσταται του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Κέντρου Πολιτικής Προστασίας, άρθρο 18, αλλά και να το στελεχώνει με προσωπικό της περιφέρειας κατά την κρίση του, να κινητοποιεί και να συντονίζει επιχειρησιακούς και λοιπούς φορείς περιφερειακού επιπέδου καθώς επίσης και να αναπληρώνει τον Περιφερειάρχη ασκώντας καθήκοντα προέδρου. 

Προσέχτε ο μετακλητός υπάλληλος και όχι ο θεματικός αντιπεριφερειάρχης της πολιτικής προστασίας ή ο χωρικός αντιπεριφερειάρχης- στο ανωτέρω συντονιστικό όργανο (άρθρο 13), να κατευθύνει και τις δράσεις πολιτικής προστασίας των Δήμων της Περιφέρειας. 

Βέβαια πουθενά δεν αναφέρετε την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, η οποία το γνωρίζετε ότι εποπτεύει όλες τις δασικές και ένα μεγάλο μέρος των αγροτικών υπηρεσιών. Μήπως τις καταργήσετε αγνοώντας τες; Θα ήταν όμως χρήσιμη η συμμετοχή τους, κυρίως στο κομμάτι της σύνταξης των αντιπυρικών σχεδίων διαχείρισης των δασών που κάθε Δασαρχείο πρέπει στα όρια της επικράτειάς του να συντάξει. 

Εκεί βέβαια που ξεπεράσατε και τα όρια είναι το άρθρο 30 (μέσω παραπομπής στο άρθρο 3 του ν. 3013/2020), αποδίδεται η αρμοδιότητα στον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας να εκδίδει αποφάσεις «υπερ- υπουργού». Ενδεικτικό της αντίληψης αυτής είναι ότι η Γ.Γ.Π.Π. αποκτά αρμοδιότητες και σε δομικά έργα πρόληψης και αποκατάστασης, τα οποία μάλιστα μπορούν να υλοποιούνται κατά παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων με διαδικασίες express. Μπορεί να υπάρχουν εργασίες σαν κι αυτές που αναφέρατε κύριε Κοτρονιά, στις οποίες χρειάζεται οπωσδήποτε να υπάρξει μία εγρήγορση, αλλά προσέξτε το, χρειάζεται μεγάλη προσοχή γιατί δεν είναι μακριά η ανάληψη εργασιών, δομικών κτλ. 

Άρα λοιπόν η αρμοδιότητα αυτή υπάρχει κίνδυνος να εκτρέψει την πολιτική προστασία από την αποστολή τους. 

Βέβαια επειδή όλα αυτά θα βρουν πρώτη εφαρμογή στις δασικές πυρκαγιές έχω την άποψη ότι αυτός που δε θα ναι παρόν θα είναι ο διαχειριστής του φυσικού περιβάλλοντος, που λέγεται δασική ή αγροτική υπηρεσία, που δε θα υπάρχει πουθενά. Όπως δεν υπάρχει πουθενά, σε όλο το σχέδιο σας, αναφορά στην πρόληψη, το σημαντικότερο εργαλείο για την υπεράσπιση των αγροτοδασικών συστημάτων. 

Όπως δεν υπάρχει επίσης σαφής αναφορά στο σχέδιο Goldammer στο οποίο έχει σοβαρές και τεκμηριωμένες προσεγγίσεις, κι εδώ θέλω να σας πω ότι συμμετείχε ειδικά στη σύνταξη του συγκεκριμένου πορίσματος μια ομάδα εξαιρετικών στελεχών του ΕΛΓΟ Δήμητρα, του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων, που εποπτεύεται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, επειδή οι συγκεκριμένες πυρκαγιές δεν είναι πλέον μόνο δασικές πυρκαγιές, είναι αγροτοδασικές πυρκαγιές και πρέπει οπωσδήποτε όλα αυτά να ληφθούν υπόψη.».